ICD en pacemaker: verschil in functie en overlap
Een pacemaker geeft elektrische prikkels om bijvoorbeeld een te trage hartslag te ondersteunen. Een ICD bewaakt gevaarlijke hartritmestoornissen en kan een defibrillatieschok geven. Functies kunnen samengaan in één apparaat, maar niet ieder ICD-type heeft dezelfde pacemakermogelijkheden.

In deze vergelijking
Het verschil zit vooral in de functie
Een pacemaker wordt vaak gebruikt bij een te langzaam ritme of problemen in de prikkelgeleiding. Het apparaat kan kleine elektrische prikkels geven wanneer dat nodig is. Er bestaan ook speciale uitvoeringen om de samenwerking van de hartkamers te ondersteunen.[2]
ICD staat voor implanteerbare cardioverter-defibrillator. Een ICD kan ingrijpen bij levensbedreigende ritmestoornissen van de hartkamers. Afhankelijk van het type kan het apparaat eerst proberen een ritme met snelle prikkels te onderbreken en zo nodig een schok geven. Het apparaat en de behandeling worden op de patiënt afgestemd.[1]
Ondersteunen en beveiligen
| Kenmerk | Pacemaker | ICD |
|---|---|---|
| Belangrijk doel | Ondersteunen van het hartritme | Ingrijpen bij gevaarlijke kamerritmestoornissen |
| Elektrische behandeling | Kleine stimulerende prikkels | Kan een defibrillatieschok geven |
| Overlap | Pacing kan ook in een ICD aanwezig zijn | Pacemakerfunctie hangt af van het type |
| Keuze van apparaat | Medische indicatie en uitvoering tellen | Medische indicatie en uitvoering tellen |
Een gewone pacemaker is daarmee niet automatisch een defibrillator. Omgekeerd kan een ICD wel pacemakerfuncties hebben. Een subcutane ICD, met een elektrode onder de huid, wordt in de geraadpleegde uitleg juist onderscheiden van ICD-uitvoeringen met die pacingfunctie. Trek dus geen conclusie uit alleen het woord ICD.[1][2]
Voorbeeld: één kaart, twee functies
Op een denkbeeldige apparaatkaart staat dat iemand een ICD met pacemakerfunctie heeft. Dat is niet tegenstrijdig: de naam kan zowel bescherming tegen een gevaarlijk ritme als ondersteuning van een traag ritme beschrijven. De exacte mogelijkheden volgen uit het type apparaat en de uitleg van het behandelteam.
Een nuttige vraag bij een controle is daarom: “Welke functies heeft mijn apparaat, en waarvoor zijn die bij mij ingesteld?” Dit is een voorbeeld van een gespreksvraag, geen advies om instellingen te veranderen.
Kun je aan de vorm zien wat iemand nodig heeft?
Nee. Het uiterlijk van een kastje of een schematische afbeelding bepaalt geen medische indicatie. De cardioloog beoordeelt het hartprobleem en bespreekt welke uitvoering geschikt is. De abstracte ritmelijnen bij dit artikel zijn geen ECG dat je kunt interpreteren.
Deze vergelijking legt begrippen uit; zij vervangt geen individuele apparaat- of behandelkeuze.
Bronnen
Bronnen geraadpleegd op 19 november 2026. Tekst en illustratie voorbereid met AI-ondersteuning. De afbeelding is een illustratie, geen foto of uitgevoerd onderzoek.


